Hoe fotografeer je het noorderlicht?

Om het noorderlicht te fotograferen heb je een donkere, heldere hemel, de juiste camera-instellingen voor het noorderlicht, een stabiele opstelling en een beetje geduld nodig. En als je geluk hebt, doet de lucht de rest. Het noorderlicht boven je hoofd zien dansen is zo’n reismoment dat het najagen waard is, ook al werkt de natuur niet altijd mee.

Elena en Anna van albelli hebben samen met reisschrijver Gemma die droom nagejaagd in Zweden, IJsland en Noorwegen. Hier delen ze wat wel en niet gewerkt heeft en hoe je de grootste kans maakt om met een prachtige foto van het noorderlicht naar huis te gaan.

Wat is het noorderlicht en hoe ontstaat aurora borealis?

Oké, wat is het noorderlicht eigenlijk? Die linten, golven en kleurflitsen ontstaan wanneer geladen deeltjes van de zon een wisselwerking aangaan met gassen die hoog in de atmosfeer van de aarde voorkomen, waarbij energie vrijkomt in de vorm van licht. Dat is de wetenschap erachter, maar de realiteit, als je onder het hemelse licht staat dat door de lucht danst, is veel magischer.

En wat zorgt ervoor dat het poollicht in verschillende kleuren oplicht? Dat hangt af van welke gassen de deeltjes tegenkomen en op welke hoogte dat gebeurt. Groen is de kleur die het vaakst voorkomt. Op een heldere nacht kunnen die kleuren veranderen en langs de hemel golven. Om vervolgens bijna helemaal te vervagen voordat ze plotseling weer aan intensiteit winnen.

Het fenomeen komt vooral voor rond de poolgebieden. Dat verklaart de populariteit van wintervakanties naar Noord-Scandinavië, IJsland, Alaska en Noord-Canada. De locatie is er echter maar een deel van het verhaal. Duisternis, een heldere hemel en genoeg noorderlichtactiviteit moeten allemaal tegelijk aanwezig zijn. Als dat eindelijk gebeurt, begrijp je waarom mensen met alle plezier in de vrieskou naar de sterren staan te kijken.

Wat is de Kp-index en hoe gebruik je deze om te voorspellen waar het noorderlicht te zien is?

De Kp-index meet verstoringen in het magnetisch veld van de aarde op een schaal van 0 tot 9. Als je een reis naar het noorderlicht plant, raak je snel bekend met die twee kleine letters. Over het algemeen geldt: hoe hoger het getal, hoe sterker de geomagnetische activiteit en hoe verder naar het zuiden het noorderlicht zichtbaar kan zijn.

Dat maakt de index bijzonder handig om te achterhalen hoe ver naar het zuiden het noorderlicht op een bepaalde avond te zien kan zijn. Een Kp van rond de 6–7 wordt bijvoorbeeld als matig tot sterk beschouwd.

Maar hecht niet te veel waarde aan het getal. Elena, Senior SEO-specialist bij albelli, wijst erop dat de Kp-waarde weliswaar iets zegt over hoe actief het noorderlicht is, maar dat het je niet kan vertellen hoe helder of kleurrijk het er daadwerkelijk uit zal zien. Prognoses geven je waarschijnlijkheden, geen beloftes. Een hoge Kp kan er nog steeds toe leiden dat je urenlang hoopvol naar een lege hemel staart, terwijl een minder veelbelovende voorspelling je zomaar zou kunnen verrassen.

Anna, creatief tekstschrijver bij albelli, beveelt My Aurora Forecast & Alerts aan, zodat je de activiteit tijdens je vakantie in de gaten kunt houden. En bekijk meteen ook de wolkenvoorspelling als je toch bezig bent. Je hebt niet veel aan het mooiste noorderlicht van het jaar als het achter een dik wolkendek verstopt zit.

Waar kunnen we het noorderlicht fotograferen zonder een dure reis naar IJsland?

IJsland is misschien wel de uitgelezen plek om het noorderlicht te zien, maar het is verre van je enige optie. Noord-Noorwegen, Zweden en Finland kunnen net zo goed de moeite waard zijn. Een donkere hemel, weinig lichtvervuiling en helder weer zijn veel belangrijker dan een beroemde postcode. Reisschrijver Gemma heeft dat aan den lijve ondervonden. Tien dagen in IJsland tijdens de winterzonnewende brachten bijna constante bewolking en slechts een vage glimp van het noorderlicht.

Sterker nog, kleinere bestemmingen in het noorden van Scandinavië kunnen juist een voordeel bieden. Sommige bestemmingen hebben namelijk drogere en minder bewolkte winters dan het beroemde veranderlijke weer van de IJslandse winter. Elena had eind oktober meer geluk in de buurt van Kiruna in het noorden van Zweden.

Dus, waar kun je een foto maken van het noorderlicht zonder naar IJsland af te reizen? Noord-Scandinavië biedt genoeg alternatieven. En wat je bestemming ook wordt, als je meerdere nachten blijft, vergroot je je kansen. Tussen 10 uur ‘s avonds en 2 uur ‘s nachts is vaak een goed moment, maar het poollicht houdt zich niet bepaald aan een schema.

Wat zijn de beste camera-instellingen voor het noorderlicht?

Als je foto’s maakt met een spiegelreflex- of systeemcamera, hangen de beste camera-instellingen voor het noorderlicht af van hoe helder het noorderlicht is en hoe snel het beweegt. Begin hiermee en pas je instellingen aan als het schouwspel verandert:

• Gebruik een groot diafragma om meer licht op te vangen: stel je diafragma in op het laagste f-getal dat je lens toelaat. Zo vangt je camera zo veel mogelijk licht op.
• Verhoog je ISO, maar pas op voor ruis: je hebt over het algemeen een hogere ISO nodig in het donker, maar verhoog deze niet onnodig, aangezien dit je noorderlichtfoto’s korrelig kan maken.
• Stem je sluitertijd af op het noorderlicht: gebruik een langere belichtingstijd voor zwak of langzaam bewegend licht en een kortere voor heldere, snel bewegende lichtverschijnselen, zodat de afzonderlijke stralen zichtbaar blijven.
• Stel handmatig scherp en houd je camera stil: de autofocus heeft het in het donker vaak moeilijk, dus stel scherp op een lichtpunt in de verte of een ster en gebruik een stevig statief om cameratrillingen te voorkomen.

Anna ontdekte dat ze haar camera-instellingen voor het noorderlicht moest aanpassen aan wat ze zag: voor heldere lichten was een korte belichtingstijd nodig, zwakkere lichten vroegen om meer geduld. Maak een testfoto, bekijk deze en pas je instellingen gaandeweg aan. Wat vijf minuten geleden nog werkte, werkt vijf minuten later misschien al niet meer.

Zo kun je het noorderlicht fotograferen met een smartphone

Heb je geen grote, geavanceerde camera? Geen probleem. Hier zijn een paar eenvoudige camera-instellingen om het noorderlicht te fotograferen met je gsm:

• Schakel de nachtmodus of de pro-modus in: op een iPhone kan de nachtmodus de belichting automatisch verlengen in erg donkere omstandigheden. De opties voor Android variëren, maar veel gsm’s hebben een nachtmodus of pro-/handmatige instellingen waarmee je de ISO-waarde, sluitertijd en scherpstelling kunt aanpassen.
• Houd je gsm helemaal stil: gebruik een statief of een stabiel oppervlak voor langere belichtingen, en stel de timer in zodat je geen last hebt van cameratrillingen wanneer je op het scherm tikt.
• Fotografeer in RAW als je gsm dit ondersteunt: RAW-bestanden bevatten meer beeldinformatie, waardoor je achteraf meer flexibiliteit hebt om kleur en details naar boven te halen, vooral als het poollicht met het blote oog niet goed te zien is.
• Pas je instellingen aan als het licht verandert: hier zijn dezelfde principes van toepassing als wanneer je het noorderlicht fotografeert met een camera: laat genoeg licht binnen, houd je toestel stabiel en wees klaar om je aan te passen als het noorderlicht helderder of zwakker wordt, of sneller gaat bewegen.

Je hebt geen professionele camera nodig om het noorderlicht vast te leggen. Soms is de beste camera voor de klus de camera die je al op zak hebt.

Wat zijn compositietips om foto’s te maken van het poollicht?

Geweldige foto’s van het noorderlicht leggen meer vast dan alleen wat er aan de hemel gebeurt. Als je next-level noorderlichtfoto’s wilt maken, laat dan je creativiteit stromen. Breng wat van het landschap in beeld, of dat nu een met sneeuw bedekte berg is, een klein hutje of de mensen met wie je op reis bent. Het geeft schaal, context en een echt gevoel van waar je was toen het noorderlicht verscheen.

Richt je camera eerst op de noordelijke horizon, waar het noorderlicht vaak als eerste verschijnt. Maar wees bereid om je compositie aan te passen zodra het licht gaat bewegen. Het kan opmerkelijk snel van positie, vorm en intensiteit veranderen.

Groothoekbeelden zijn ideaal om de omvang van het schouwspel vast te leggen, terwijl een sterke voorgrond een prachtige hemel kan veranderen in een foto die het verhaal van de reis vertelt. Bekijk voor meer inspiratie onze gids over verschillende soorten fotoperspectieven.

Wat zijn de meest voorkomende fouten bij het fotograferen van het noorderlicht?

De grootste fouten bij foto’s maken van het noorderlicht zijn meestal simpel: camerabeweging, een te hoge ISO, te snel opgeven bij zwak noorderlicht of ervan uitgaan dat het weer je kansen heeft verpest. Dit is waar je voor moet oppassen:

• Onscherpe noorderlichtfoto’s: langere belichtingstijden vergroten zelfs de kleinste bewegingen. Houd je camera of gsm dus stabiel en controleer je eerste paar foto’s op scherpte voordat het noorderlicht weer verdwijnt.
• Te veel ruis in je foto’s: een hogere ISO helpt bij weinig licht, maar als je een te hoge waarde kiest, wordt je foto al snel korrelig. De beste camera-instellingen voor het noorderlicht vormen een balans tussen voldoende licht en een helder, scherp beeld.
• Opgeven als het noorderlicht zwak is: je camera kan kleuren en details vastleggen die je met het blote oog nauwelijks kunt registreren. Een zwak schouwspel kan er op een foto veel krachtiger uitzien, terwijl zorgvuldige bewerking groentinten en details kan onthullen die op het moment zelf niet zichtbaar waren. Maak die foto dus toch maar.
• Verwachten dat de camera ziet wat jij ziet: soms onthult een foto meer dan je ogen kunnen zien, maar als het noorderlicht echt losgaat, kan het omgekeerde ook waar zijn. In Tromsø zag reisschrijver Gemma hoe nauwelijks waarneembaar licht binnen enkele ogenblikken veranderde in felle stralen die door de lucht dansten. Als je die beweging daadwerkelijk boven je hoofd kunt zien, is het soms ook fijn om de camera even weg te leggen en er gewoon van te genieten.
• Het moment afschrijven wegens maanlicht of bewolking: een volle maan kan besneeuwde landschappen en andere voorgronddetails verlichten, terwijl het weer in het noordpoolgebied opmerkelijk snel kan veranderen. Dat het om 10 uur ‘s avonds bewolkt is, betekent niet noodzakelijk dat dat om 1 uur ‘s nachts nog steeds zo is. Dus blijf naar buiten kijken.

Maak van je noorderlichtfoto’s iets dat het bewaren waard is

Na al het plannen, wachten en hoopvol naar de lucht staren, is het maken van de foto een deel van het avontuur. En de mooiste foto’s van het noorderlicht verdienen meer dan alleen een plek in je fotogalerij.

Maak wanddecoratie van een weids landschap, vertel het verhaal van de hele reis in een fotoboek of maak een fotoafdruk van je favoriete foto om te bewaren. Wat je ook kiest, het is een mooie herinnering aan de avond dat de hemel zich van zijn mooiste kant liet zien.

Breng je noorderlichtfoto’s tot leven

Veelgestelde vragen over het noorderlicht fotograferen

Wat vertelt de Kp-index je over het noorderlicht?

De Kp-index meet de geomagnetische activiteit van 0–9. Een hoger getal kan duiden op sterkere noorderlichtactiviteit en zichtbaarheid verder naar het zuiden, maar het zegt niets over hoe fel of kleurrijk het licht zal zijn, of over bewolking die je zicht kan belemmeren.

Wat zijn de beste plekken om het noorderlicht te zien?

De populairste plaatsen waar je het noorderlicht kunt fotograferen zijn Noorwegen, Zweden, Finland en IJsland. Waar je ook heen gaat, zoek een plek met een donkere hemel, zo min mogelijk lichtvervuiling en helder weer. Trek indien mogelijk meerdere nachten uit voor je bezoek.

Wat zijn de beste camera-instellingen om het noorderlicht met je gsm te fotograferen?

Wil je het noorderlicht fotograferen met je smartphone? Kies dan voor de nachtmodus of de pro-/handmatige modus en zorg dat je je gsm helemaal stil houdt. Gebruik een timer en maak, als je gsm dit ondersteunt, foto’s in RAW voor meer flexibiliteit bij het bewerken.

Heb je een statief nodig om het noorderlicht te fotograferen?

Het is niet 100% noodzakelijk, maar een statief is zeker een aanrader. Veel camera-instellingen voor het noorderlicht gebruiken langere belichtingstijden, dus als je camera of gsm echt stil blijft, heb je veel meer kans op een scherpe foto.